Podwójne ryzyko nieodpłatnego świadczenia

On 22/06/2018 by admin in Blog

WSA w Białymstoku wydał wyrok, który pokazuje, że z nieodpłatnymi świadczeniami pomiędzy podmiotami powiązanymi wiąże się dodatkowe ryzyko, którego przedsiębiorcy niekoniecznie się spodziewają.

Raczej powszechnie wiadomo, że nieodpłatne świadczenie powoduje powstanie przychodu po stronie osoby, która je otrzymała*, a w rezultacie obowiązek zapłaty podatku od wartości takiego świadczenia, według standardowej stawki dla danego podatnika.

Nieodpłatne świadczenia najczęściej powstają jednak pomiędzy podmiotami powiązanymi – to dość logiczne, bo w biznesie raczej rzadko ktoś oddaje „obcemu” podmiotowi coś za darmo. W praktyce najczęściej np. spółki należące do jednego właściciela korzystają z zasobów jednej z nich lub poręczają sobie zobowiązania.

To powoduje jednak powstanie dodatkowego ryzyka związanego z obowiązkiem tworzenia dokumentacji cen transferowych (dokumentacji podatkowej).**

Konsekwencją nieprzedstawienia dokumentacji podatkowej na żądanie organu w terminie jest to, że jeżeli organ uzna, że wartość transakcji nie była rynkowa, to do domierzonego w wyniku tej sytuacji podatku zastosowanie ma stawka 50%***.

Nawet przedsiębiorcy, którzy prowadzą dokumentację cen transferowych, często weryfikują, które transakcje należy nią objąć, patrząc na kwotę „na fakturze” – nie weryfikują ich faktycznej wartości. W rezultacie, nieodpłatne świadczenia nie są nią w ogóle objęte.

Styczniowy wyrok WSA w Olsztynie wskazuje, że należy jednak uwzględniać wartość rynkową danego świadczenia. Sąd zgodził się z organami podatkowymi, że gdyby jedynym kryterium była kwota umówiona przez podmioty powiązane, to obowiązek sporządzenia dokumentacji można by łatwo obchodzić.

W rezultacie może dojść do takiej sytuacji:

– spółka objęta obowiązkiem tworzenia dokumentacji cen transferowych otrzymuje nieodpłatne świadczenie (np. od spółki matki),

– wartość świadczenia przekracza 50.000,00 euro,

– spółka nie tworzy dokumentacji cen transferowych, ponieważ uznaje, że „wartość transakcji” to 0 zł, ponieważ nie płaci żadnego wynagrodzenia.

W takim wypadku konsekwencją otrzymania nieodpłatnego świadczenia nie będzie jedynie zapłata podatku dochodowego od jego wartości według standardowej stawki, a wymierzenie podatku według stawki 50% (o ile oczywiście spółka nie przedstawi w terminie dokumentacji).

Podobnie będzie, gdy świadczenie nie będzie nieodpłatne, a „częściowo odpłatne”, tj. cena będzie zaniżona w porównaniu z wartością rynkową (np. w przypadku sprzedaży „za złotówkę”, ale też po prostu ze znaczną obniżką ceny).

Ryzyko to dotyczy przede wszystkim:

– świadczeń pomiędzy spółkami należącymi do tej samej grupy – co zdarza się często w przypadku przedsiębiorstw średniej wielkości (często w przypadku udostępniania powierzchni lub pracowników),

– świadczeń pomiędzy firmami powiązanymi rodzinnie (np. spółka należąca do jednego brata udostępnia nieodpłatnie nieruchomość drugiemu bratu prowadzącemu działalność).

* nieodpłatnym świadczeniem może być np. udostępnienie pracowników, użyczenie („nieodpłatny najem”) lokalu lub pojazdu, nieodpłatna licencja na znak towarowy lub oprogramowanie (przy czym w tych ostatnich przypadkach przychód niekoniecznie powstaje – zależy to od tego, czy licencji da się przypisać określoną wartość rynkową). Nieodpłatnym świadczeniem może też być nieoprocentowana pożyczka lub gwarancja / poręczenie (w tym wypadku wartością świadczenia jest koszt rynkowy takiej usług – a więc rynkowa stawka odsetek lub prowizji za udzielenie poręczenia) – właśnie gwarancji dotyczył omawiany wyrok.

** Obowiązek ten powstaje w przypadku transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi i ma na celu weryfikację, czy ceny, które są stosowane w transakcjach pomiędzy nimi, ustalane są na zasadach rynkowych.

Od 2017 r. obowiązek ten dotyczy jedynie firm, które za poprzedni rok osiągnęły obrót powyżej 2.000.000,00 euro i transakcji o wartości powyżej 50.000,00 euro.

Kiedy organ zażąda przedstawienia dokumentacji cen transferowych, należy tego dokonać w terminie 7 dni. W praktyce więc dokumentacja musi gotowa przed tym żądaniem.

*** Podstawą opodatkowania jest kwota, o którą zaniżono przychód (po stronie np. sprzedawcy – poprzez zbyt niską cenę) lub zawyżono koszty (po stronie nabywcy – poprzez zawyżoną cenę).

Autor: Jan Marczyński, kontakt: 608 528 772, j.marczynski@jwms.pl